Natuurgebied Schupleer
Het waterrijke Schupleer heeft een bijzondere natuurwaarde. Twee rivieren stromen door het gebied, dat ook doorsneden wordt door enkele beken en grachten. Tussen Vorselaar en Grobbendonk meandert de Kleine Nete nog als één van de zuiverste én visrijkste rivieren van Vlaanderen. Ook de waterkwaliteit van de vervuilde Aa verbeterde de voorbije jaren. Het landschap bestaat uit natte wei- en hooilanden, broekbossen en enkele mooie rietkragen. Deze wisselen aan de Zuidkant van het gebied af met de beboste duinen van de Kempense heuvelrug op het Heiken en de Oorlandse Heide. Die afwisseling van biotopen zorgt voor een erg rijke fauna en flora.
Het lager gelegen deel van Schupleer is een natuurlijk overstromingsgebied waar in natte winters vele hectaren broek en weideland blank komen te staan. De naam van het reservaat verwijst volgens sommige bronnen naar het harde labeur van onze voorouders die in de vallei van de Aa moerasijzererts of “ijzermaal” ontgonnen. De ijzersteen moest naar de losplaats aan de Kleine Nete ter hoogte van de abdij van den Troon worden gebracht. De platte schuiten werden met mankracht getrokken en om de afstand te beperken werden tussen Aa en Nete verschillende kanaaltjes gegraven. Verschillende van deze “keelen” zijn nu nog in het landschap zichtbaar en hebben het ook zijn naam gegeven. “Schupleer” verwijst immers naar oudere vormen van “schip” en “leiden”, en betekent zoveel als “geleide of gegraven waterloop”.
De ijzerlagen vormen een harde ondoordringbare bodemlaag die het kwelwater dat in de gebied wordt opgestuwd zijn typische rode kleur geeft.
Enkele enthousiaste vrijwilligers realiseerden de eerste aankoop in het Schupleer in 1995. Eind oktober 2003 werd het Schupleer door de Vlaamse regering officieel erkend als natuurreservaat. Ondertussen telt de oppervlakte van het reservaat in totaal ongeveer 20 ha, verspreid over verschillende percelen in het gebied.
Belangrijke delen van het Schupleer genieten ook wettelijke bescherming als kerngebied binnen het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN), als beschermd landschap en als habitatgebied voor beschermde vogelsoorten. Natuurpunt beheert verschillende stukken volgens een goedgekeurd beheersplan. In de valleien staat het bewaren en herstellen van het open en natte karakter centraal.
Hooilandjes worden planmatig gemaaid, zodat oorspronkelijke bloemen en kruiden opnieuw kansen krijgen. Dankzij dit beheer zijn planten als moerasviooltje, zompzegge en veenpluis verveelvoudigd. Vogels zoals de wulp en de kleine karekiet zijn zich opnieuw komen vestigen. Salamanders, padden en kikkers krijgen het naar hun zin in de poelen die werden uitgegraven. Op de hoger gelegen stukken werkt Natuurpunt aan het herstel van het oorspronkelijk Kempens landschap met zijn mozaïek van bos, heide, zandduinen en vennen. Typische soorten zoals de boomvalk en de gevlekte orchis profiteren hiervan.
Een gedeelte van het gebied aan de Dijkbaan in Vorselaar wordt uitgebouwd als een educatief geheel. Scholen en het departement lerarenopleiding van de KHKempen gebruiken dit perceel voor natuur- en milieueducatie. Naast de amfibiepoelen en een hoogstamboomgaard bevindt zich hier ook de schaapskooi. De schapen helpen bij het graasbeheer van het reservaat. Momenteel wordt gewerkt aan de heropbouw van een historische schaapsstal die als educatief centrum dienst zal doen.