Composteren
- Waarom composteren?
- Wat is composteren?
- Hoe composteren?
- De basisregels?
- Tips voor composteren?
- Eigenschappen goede compost?
- Waar kan u compost gebruiken?
- Meer info bij de compostmeesters
> Waarom composteren?
Door zelf uw GFT-afval te composteren bespaart u afval en maakt u zelf een nieuw, nuttig product. Composteren is eenvoudig en vraagt slechts een kleine inspanning. Door te composteren doet u wat de natuur altijd al gedaan heeft: de natuurlijke kringloop zijn gang laten gaan. Dit deel van het afval heeft u zelf in de hand...
> Wat is composteren?
Composteren is het proces waarbij organisch materiaal door de werking van bacteriën en schimmels wordt afgebroken tot een stabiel eindproduct. Composteren is een biologisch proces, waarbij afgestorven leven de voedingsbodem wordt voor nieuw leven. Composteren is een natuurlijk proces en vraagt tijd. In de zomer moet u rekenen op 4 à 5 maanden, en in de winter op 6 maanden voordat de compost gebruiksklaar is. Talrijke afbraakorganismen verkleinen, vermengen, en verteren het organisch materiaal en produceren een kruimelige, voedzame, vochthoudende en humusrijke compost.
> Hoe composteren?
Het systeem van composteren dat u kiest is afhankelijk van uw hoeveelheid organische afval en van de plaats die u heeft.
* Het compostvat
Geschikt voor een tuin van minder dan 100 of 200 m² of als u weinig tuinafval heeft. Een compostvat bestaat uit een romp, een bodemplaat en een deksel. Verkrijgbaar bij uw gemeente aan een voordelige prijs. Plaatsing kan best gebeuren op een zonnige plek in de tuin, op enkele tegels. Best de beluchtingsgaten in de bodemplaat goed vrijhouden. Belucht wekelijks uw compostvat door met de beluchtingstok het materiaal los te trekken! Houdt uw compost levend door goed te mengen en te verluchten.
* De compostbak
Geschikt voor tuinen met een behoorlijke oppervlakte gazon, wat struiken, een groentetuin, enz. Een compostbak kunt u makkelijk zelf maken, uit houten paletten of uit draadwerk. Afhankelijk van de plaats kunt u 2 of 3 bakken aaneensluitend naast elkaar plaatsen. Dit maakt het makkelijker om het materiaal om te zetten.
Een compostbak plaatst u best op een schaduwrijke plaats om uitdroging te voorkomen. Een compostbak kunt u best om de 2 of 3 maanden volledig omzetten. Houdt uw compost levend door goed te mengen en te verluchten.
* De composthoop
Geschikt voor een grote tuin met veel bomen, struiken, een grasveld of een behoorlijke groetentuin. Plaats uw composthoop in de schaduw van een boom en uit de wind. Nadelen zijn dat het langs de zijkant snel uitdroogt en dat het allemaal wat minder netjes oogt dan een compostbak. Houdt uw compost levend door goed te mengen en te verluchten.
* De wormenbak
Woont u op een appartement of heeft u geen tuin, dan is de wormenbak een ideale manier om uw keukenafval te verwerken. Een wormenbak bestaat uit in elkaar schuivende stapelbakken met afsluitbaar deksel. Hij is klein en makkelijk verplaatsbaar. U brengt gewoon uw groente- en fruitafval in de bak en de wormen (die u er zelf moet inbrengen) doen de rest. Een goed beheerde wormenbak kan – zelfs binnenskamers – het keukenafval van een klein gezin verwerken zonder geurhinder te veroorzaken. Onderaan is de wormenbak voorzien van een opvangbak voor het vocht dat vrijkomt bij het verteringsproces. Er is eveneens een kraantje voorzien om dit vocht af te tappen. Dit percolaatwater kunt u gebruiken als vloeibaar plantenvoedsel voor kamer- en balkonplanten.
Het is zeer sterk waardoor u voldoende moet verdunnen (verhouding: 1/10). Na enkele maanden kunt u ook compost oogsten. Deze wordt beschouwd als dé kaviaar van de compost.Meng het met oude potgrond, tuingrond of zand en u heeft een prima potgrondmengsel. Een wormenbak kan niet tegen hoge of lage temperaturen. Daarom plaatst u hem in de zomer best niet in de volle zon en zoekt u er in de winter een vorstvrij plaatsje voor. Wormenbakken zijn verkrijgbaar in de handel of u kunt er zelf een maken. Voor meer informatie hierover, bel de afvalpreventiemedewerkers op het nummer 014/56 27 09.
> De basisregels?
- Kies de juiste plaats en het juiste systeem.
- Begin in het voorjaar/zomer.
- Meng het groene (stikstofrijk) en bruine (koolstofrijk) materiaal.
- Gebruik zoveel mogelijk vers materiaal.
- Voeg niet te grof materiaal toe.
- Belucht regelmatig
> Zeven tips voor thuiscomposteren
* Start in het voorjaar of in de zomer
Start nooit een composthoop op of start nooit met het vullen van een compostvat bij vriesweer, omdat het composteringsproces dan moeilijk op gang komt. Ook hevige regen vermijdt u best bij de start van een composthoop.
* Gebruik zoveel mogelijk vers materiaal
Het keuken- en tuinafval wordt best zo vers mogelijk op de composthoop of in het compostvat aangevoerd. Vermeng het met het reeds aanwezige materiaal om uitdrogen te vermijden.
* Voeg niet te grof materiaal toe
Om de afbraakorganismen voldoende toegang te geven tot het afval, mag het niet te grof zijn. Daarom knipt u de stengels van bv. bloemen of andere planten en lange twijgjes best in korte stukjes. Een hakselaar is in de handel te koop of kunt u huren. U kan zelfs hakselen met onze gemeentelijke hakselaar.
* Meng goed
De micro-organismen (bacteriën, schimmels.) en kleine beestjes (wormen, pissebedden, duizendpoten, springstaartjes, .) die voor de afbraak zorgen, hebben voedsel, water en lucht nodig. Goed composteren betekent dan ook vooral goed mengen. Droog of stug afval (stro, kleine takjes.) mengt u best met water- en voedselrijk materiaal (gemaaid gras, keukenafval). Het droge afval zorgt dan voor de luchtcirculatie en het natte afval voor het water en het voedsel. Zo kunnen de bacteriën en schimmels het best hun gang gaan.Heeft u enkel nat keukenafval en gras, voeg dan houtsnippers toe bij het opzetten van uw composthoop. Snippers kunt u verkrijgen op het containerpark van uw gemeente.
* Let op voor grote hoeveelheden
Voeg nooit te grote hoeveelheden van hetzelfde materiaal in één keer toe. Grote hoeveelheden gras of bladeren kunt u gerust in uw tuin uitstrooien tussen struiken en bomen. Deze vormen immers een ideale mulchlaag (deklaag ), die de groei van onkruid tegenhoudt.
* Houdt uw composthoop of compostvat in het oog
Door het intens afbraakproces stijgt de temperatuur in de compost en gaan de afbraakorganismen nog sneller werken. Bij temperaturen boven de 50°C kunnen deze organismen zelfs onkruidzaden en ziektekiemen vernietigen. De hoop wordt zo als het ware gepasteuriseerd. Door de stijging van de temperatuur verdampt ook het overtollige vocht. Let er dus op dat uw composthoop niet te nat wordt en hierdoor aan temperatuur verliest. Nat materiaal toevoegen is dus uit den boze.
* Belucht de compost
Het proces van de compostering wordt sterk bevorderd door de compost te beluchten. Als u met een composthoop of een compostbak werkt, moet u de compost omzetten. Bij een composthoop doet u dat met een riek. Als u met compostbakken werkt, verplaatst u de inhoud van de ene bak naar een andere. In een compostvat kunt u met een beluchtingsstok werken.
> Eigenschappen van goede compost
Compost is goed voor uw tuin. Hieronder vindt u verschillende goede redenen om compost te gebruiken:
- Compost is een uitstekende bodemverbeteraar, waarmee u in uw eigen tuin heel mooie resultaten kan bereiken.
- Door het inwerken van compost neemt de hoeveelheid organisch materiaal in de bodem toe. En die aanbreng van organische stof verbetert de waterhuishouding en de structuur van de bodem.
- Zandgronden drogen minder vlug uit en zwaardere gronden (leem, klei) draineren beter het overtollige water. De grond krijgt tevens een basisbemesting.
- Compost voorkomt bodemerosie.
- Door toediening van compost wordt zowel de fysische, de chemische als de biologische bodemvruchtbaarheid verbeterd.
- De bodem wordt verrijkt met extra fosfor, kalium, magnesium en sporenelementen. En die voedingsstoffen blijven gedurende meerdere jaren ter beschikking van de planten. Enkel compost bezit deze eigenschap. Dit leidt ook tot een correctie van de zuurtegraad.- Compost zorgt voor een stimulatie van het microbieel bodemleven.
- Compost versnelt ook de opwarming van de grond in het voorjaar: 'humusrijke gronden' zijn vroege gronden.
Bloemperken Strooi tussen bloemen en struiken een compostlaagje van 1 tot 2 cm dik.
Gras Strooi in het voorjaar een fijn laagje compost over uw gazon. Gebruik daarvoor zo’n 2 tot 3 kg/m³
Bomen en struiken Dek de grond onder de kroon van (fruit)bomen of struiken af met een compostlaag van 1 tot 3 cm dik.
Moestuin Meng vóór het planten of zaaien 3 tot 5 kg/m³ oppervlakkig door de grond. Dek nadien de bodem af met ½ cm compost.
Bloembakken Plant uw bloemen in een mengsel van één deel compost en twee delen gewone tuinaarde. Voeg per 10l grond bijkomend 50g meststof toe.
Tuinaanleg Verdeel vóór u de tuin aanlegt met gazon, vaste planten, bodembedekkers, … 6 tot 8 kg/m³ over de grond en werk de compost 10 cm in.
Nieuwe planten Vul vóór uw struiken en (fruit)bomen plant het plantgat met 1 deel compost en 3 delen grond.
Meer info bij de compostmeestsers
Sis Vekemans
014/51 14 91
Jos Cambré
014/51 15 92
Wil u zich ook engageren als compostmeester? Dat kan!
Contacteer de gemeentelijke milieudienst: milieu@vorselaar.be, 014/50 71 29